шĕрĕп
гайка
ӳк
19.
с деепр. др. глагола выступает в роли вспом. гл.
с общим значением интенсивности или завершенности действия:
вăтанса ӳк — застесняться
вĕриленсе ӳк — 1) вспылить, разгорячиться 2) быть в жару
кайса ӳк — упасть навзничь, повалиться
катăлса ӳк —отколоться, отломиться
кулянса ӳк — загоревать, опечалиться
савăнса ӳк — обрадоваться
сиксе ӳк — 1) спрыгнуть, соскочить 2) накинуться, насесть
çитсе ӳк — добежать, добраться
тухса ӳк —
1) выпасть
шĕрĕп тухса ӳкнĕ — гайка выпала
2) перен. вылететь, слететь (с работы)
татăлса ӳк — оторваться (напр. о пуговице)
хăраса ӳк — перепугаться
хыпаланса ӳк — всполошиться, засуетиться
чирлесе ӳк — неожиданно, вдруг заболеть
чĕтресе ӳк — задрожать, содрогнуться
шĕрĕп
гайка. || Часть сохи. Н. Карм.
кайккă
(каjккы̆), a v. Russ. гайка; ita vocam sumrnam partem fusi, qui йĕке appellatur. Якейк. Йĕкейĕн чăн çӳлти вĕçне кайккă теççĕ. Вăл шĕштĕрнекпе хĕрес кашти хошшинче. Арман авăрнă чох кайккă тохса кайсан, арман тăрри утăнса каять. Самый верхний конец веретена называется кайккă. Он — между шестернею и хĕрес кашти. Если в то время, когда мельница мелет, кайккă выскочит, то шатёр слетит.
Тимĕр ака-пуç
(т’имэ̆р), aratrum ferreum, железный плуг. Тимĕр ака-пуç кашти, quasi fundamentum aratri, ea pars eius, cui omnes reliquae accommodantur, „станок“. Тыткă (тыткы̆), stiva aratri ferrei, ручка. Ака-пуç ури (уϱиы) quid sit, nescio; russice: „стойка плуга“. Тимĕр ака-пуç сурпан хăми, tabula aratroferreo annexa, отвад, доска, которая переворачивает и дробит землю. Тĕренсем (lege: трэн’зэм), vomeres, лемехи. Тенел (т’эн’эл’), axis, ось. Урапа, rotae, колеса. Урапа тукăнĕ, orbes rotarum, ободья. Урапа шăлĕ, radii rotarum, спицы колес. Ака-пуç хӳри (х’ӳри), quid sit, nescio; russice: „хвост плуга“. Чĕрре-вилле ямалли (чэ̆ррэ-вил’л’э jамаλλиы), ferramentum] mobile cochlea instructum, quo efficitur ut latius aut angustius imprim atur in arando sulcus, гайка с винтом, которая передвигается, когда хотят, чтобы плуг брал шире или уже. Сăнчăр (сы̆н’џ̌ы̆р), сатепа, catena, qua trahitur aratrum, цепь плуга. Çекĕл (с’эг’э̆л’), uncus catenae annexus, cui тapaca suspenditur, крюк плуга. [Utevico Вута-б. reIatum est: по записи, сделанной в Вута-б.]
кайккă
(каjккы̆), гайка. || «Клин у шестерни» (на мельнице). Мечен. Также см. арман.
гаечный
прил.
гайка -ĕ; гаечный ключ гайка уççийĕ
гайка
сущ.жен.
гайка (пăрăмлă ункă); завернуть гайку гайкăна пăрса ларт
ключ
1. сущ.муж.
1. уçă, çăраççи; ключ от дверей алăк çăраççийĕ; связка ключей çăраççи çыххи
2. уçă, уçкăч; гаечный ключ гайка уçкăчĕ
3. (син. разгадка) тупсăм, тупкăч; ключ к шифру шифр тупкăчĕ ♦ ключ к успеху ăнăçлăх никĕсĕ; строить дом под ключ çурта пĕтĕмпех туса çитер
шайба
сущ.жен.
1. шайба (гайка айне хуракан шăтăклă çаврашка)
2. шайба (хоккей вăййин хатĕрĕ); забить шайбу в ворота хапхана шайба çапса кĕрт
гайка
гайка.
отвертеться
-рчусь, -ертишься сов. 1. пӑрӑнса пушанма, пӑрӑнса тухса ӳкмĕ (гайка); 2. пӗр-пӗр ĕҫрен пӑрӑнма.
отвинчиваться
несов., отвинтиться, -чусь сов. пӑрӑнса тух; гайка отвинтилась гайка тухса ÿкнĕ.
барашек
м. 1. така путек; 2. кăтра путек тирĕ; воротник из серого барашка кăвак тир çуха; 3. тех. пăркăчлă гайка; 4. мн. барашки (на воде) кăпăклă хумсем; 5. мн. барашки (небольшие облака) кăтра пĕлĕтсем.
гаечный
прил. гайка ⸗ĕ [⸗и]; гаечный ключ гайка ключĕ, гайка пăркăчĕ.
гайка
ж. гайка.
завинтиться
сов. хыт (пăрăнса), пăрăнса çит; кĕрсе лар; гайка хорошо завинтилась гайка лайăх хытрĕ.
закрутиться
сов. 1. (крутясь, свернуться, завиться) пăрăн, пăрăнса лар (е кай), пĕтĕрĕн, пĕтĕрĕнсе лар (е кай), явăн, явăнса лар, явалан, яваланса пĕт (е лар), çаврăн, çаврăнса кай; стручки гороха закрутились пăрçа хутаççисем пĕтĕрĕнсе ларчĕç; 2. (обвиться, обмотаться) яваланса лар, чĕркенсе лар; 3. (завинтиться) пăрăн, пăрăнса лар; хыт, хытса лар (кран, гайка); 4. перен. разг. (захлопотаться) ĕç айне пул, пăтранса кай; 5. (начать крутиться, завертеться) çаврăнма (е пĕтĕрĕнме, пăрăнма, явăнма) пуçла; колесо закрутилось на месте кусатăран пĕр вырăнта çаврăнма пуçларĕ; 6. перен. разг. (сбиться с пути, повести беспорядочную жизнь) ашкăн, ашкăнма тытăн.
ключ
м. 1. уçă; ключ от замка çăра уççи, çăраççи; ключ от квартиры хваттер уççи; гаечный ключ гайка уççи, гайка пăрмалли уçă; 2. муз. ключ; скрипичный ключ сĕрме купăс ключĕ; басовый ключ бас ключĕ; 3. спец. уçă, паллă (шифрлă çырăва вуламалли); 4. перен. (к чему) май; ключ к разгадке тайны вăрттăнлăха пĕлмелли май.
навинтиться
сов. винтлан, пăрăн; гайка лась гайка винтланчĕ.
развинтиться
сов. 1. пушан, пушанса кай; гайка развинтилась гайка пушаннă; 2. перен. разг. йĕркерен тух, пăсăл, йăш; нервы развинтились нервсем йăшнă.
свернуть
сов. 1. что чĕрке, чĕркесе хур; свернуть ковёр кавире чĕркесе хур; 2. что (листья) пĕтĕр, пĕр, пĕрсе хутлат, пĕтĕрсе (е пĕрсе) ларт; 3. что, разг. (изготовить, скручивая) чĕрке, çавăр; свернуть папиросу пирус чĕрке; 4. что, перен. (уменьшить, сократить) пĕр, хĕç, ансăрлат, пĕчĕклет, чакар; свернуть темпы строительства строительство хăвăртлăхне чакар; 5. кого-что и без доп. (повернуть в сторону) пăр, пăрса яр, пăрăнса кĕр; свернуть машину к вокзалу машинăпа вокзал еннелле пăр; свернуть в переулок тăкăрлăка пăрăнса кĕр; 6. что (перевести на другой предмет) пăрса яр; свернуть разговор на другую тему сăмаха урăххи çине пăрса яр; 7. что (ударом сдвинуть) пăрса (е авса) ларт; 8. что (испортить при неосторожном вращении) татса (е çĕмĕрсе) пăрах; свернуть резьбу гайки гайка картне татса пăрах; ◇ свернуть голову кому-л. мăя пăрса ларт; свернуть себе голову (или шею) ĕнсӳне хуçса пăрах.
установочный
прил. 1. тех. установка ⸗ĕ [⸗и]; установочная гайка установка гайки; 2. (директивный) кăтартусем паракан, çул кăтартакан; установочные тезисы кăтартусем паракан тезиссем; установочная сессия пуçламăш сесси (заочниксен).
шайба
ж. шайба (1. гайка айне хумалли лаптак ункă; 2. хоккейла вылямалли çавра лаптак резина).
См. также:
гаи гаитийцы гайанцы Гайд-парк « гайка » гайморит гала-концерт галактика галантерейный галантерея